Ο φανταστικός στρατός που νίκησε τον Χίτλερ με δόλο
Η αυγή της 6ης Ιουνίου 1944 βρίσκει τον Αδόλφο Χίτλερ να κοιμάται, αδιάφορος για τον θρήνο που επικρατούσε στην Ευρώπη. Στα παράλια της Νορμανδίας, χιλιάδες πλοία έχουν ήδη ξεκινήσει τη μεγαλύτερη αμφίβια επιχείρηση που έχει γνωρίσει ποτέ ο κόσμος. Πάνω από 150.000 συμμαχικοί στρατιώτες κατευθύνονται προς τις γαλλικές ακτές, φέροντας μαζί τους την ελπίδα της ελευθερίας απέναντι στη ναζιστική τυραννία. Ο πόλεμος πλησιάζει στην πιο κρίσιμη καμπή του.
Κι όμως, ακόμη και όταν οι πρώτες αναφορές για την απόβαση φτάνουν στο Βερολίνο, πολλοί Γερμανοί στρατηγοί αρνούνται να πιστέψουν ότι αυτή είναι η πραγματική επίθεση. Πιστεύουν ότι πρόκειται για αντιπερισπασμό. Περιμένουν το πραγματικό χτύπημα αλλού. Αυτό ακριβώς θέλουν οι Σύμμαχοι να πιστεύουν. Γιατί επί μήνες έχουν δημιουργήσει έναν ολόκληρο στρατό που δεν υπάρχει, υιοθετώντας την αρχαία ελληνική σοφία του δόλου, όπως κάποτε ο Οδυσσέας με τον Δούρειο Ίππο.
Η πιο μεγάλη θεατρική παράσταση του πολέμου
Το 1944 οι Σύμμαχοι γνωρίζουν ότι η επιτυχία της απόβασης στη Δυτική Ευρώπη δεν εξαρτάται μόνο από τα όπλα ή τον αριθμό των στρατιωτών. Εξαρτάται από το αν οι Γερμανοί θα βρίσκονται στο σωστό σημείο τη σωστή στιγμή. Το πιο σύντομο πέρασμα ανάμεσα στη Βρετανία και τη Γαλλία βρίσκεται στο Πα ντε Καλαί. Είναι το σημείο που οι περισσότεροι στρατιωτικοί θεωρούν ιδανικό για εισβολή. Και ακριβώς γι' αυτό οι Γερμανοί το έχουν μετατρέψει σε απόρθητο φρούριο.
Οι Σύμμαχοι, όμως, σχεδιάζουν να αποβιβαστούν εκατοντάδες χιλιόμετρα δυτικότερα, στη Νορμανδία. Το πρόβλημα είναι πώς θα πείσουν τον Χίτλερ ότι η πραγματική επίθεση θα γίνει στο Καλαί. Η απάντηση είναι τόσο τολμηρή ώστε μοιάζει βγαλμένη από τα έπη του Ομήρου. Θα κατασκευάσουν έναν ολόκληρο στρατό φάντασμα, αποδεικνύοντας ότι το πνεύμα μπορεί να νικήσει την ωμή βία.
Η γέννηση της Πρώτης Ομάδας Στρατιών των ΗΠΑ
Στη νοτιοανατολική Αγγλία αρχίζει να εμφανίζεται μια τεράστια στρατιωτική δύναμη. Οι γερμανικές αεροφωτογραφίες καταγράφουν στρατόπεδα, αποθήκες, λιμάνια, συγκεντρώσεις αρμάτων μάχης και αμέτρητα οχήματα. Οι αναλυτές της Βέρμαχτ δεν έχουν λόγο να αμφισβητήσουν όσα βλέπουν. Το μόνο πρόβλημα είναι ότι σχεδόν τίποτα από αυτά δεν είναι αληθινό.
Τα άρματα είναι φουσκωτές κατασκευές από καουτσούκ, τα αεροσκάφη είναι ξύλινα ομοιώματα, τα αποβατικά είναι ψεύτικα. Τα στρατόπεδα αποτελούνται από σκηνικά που θυμίζουν κινηματογραφική παραγωγή. Ακόμη και οι κινήσεις των στρατευμάτων ακολουθούν συγκεκριμένο σχέδιο ώστε να φαίνονται πειστικές από τον αέρα. Οι Βρετανοί και οι Αμερικανοί δίνουν στο δημιούργημά τους ένα όνομα που ακούγεται απολύτως αληθοφανές: Πρώτη Ομάδα Στρατιών των Ηνωμένων Πολιτειών ή FUSAG. Στα χαρτιά πρόκειται για τη μεγαλύτερη δύναμη εισβολής που έχει συγκεντρωθεί ποτέ. Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει.
Το μυστικό όπλο ονομάζεται Πάτον
Οι σχεδιαστές της επιχείρησης γνωρίζουν ότι ένα ψέμα γίνεται πιο πιστευτό όταν συνοδεύεται από το κατάλληλο πρόσωπο. Και δεν υπάρχει καλύτερος υποψήφιος από τον στρατηγό Τζορτζ Πάτον. Ο Πάτον θεωρείται από τους Γερμανούς ο πιο επιθετικός και επικίνδυνος Αμερικανός διοικητής. Τον σέβονται, τον φοβούνται και είναι βέβαιοι ότι θα ηγηθεί της κύριας εισβολής.
Έτσι, οι Σύμμαχοι τον τοποθετούν επικεφαλής του ανύπαρκτου στρατού. Κάθε εμφάνισή του, κάθε μετακίνησή του και κάθε πληροφορία που διαρρέει επιβεβαιώνει τη γερμανική πεποίθηση ότι η μεγάλη επίθεση θα εκδηλωθεί στο Καλαί. Ο Πάτον γίνεται ο πρωταγωνιστής μιας παράστασης που παρακολουθεί ολόκληρη η γερμανική κατασκοπεία. Και το κοινό καταπίνει αμάσητο το δόλωμα.
Οι κατάσκοποι που αλλάζουν την ιστορία
Το πραγματικό αριστούργημα της Operation Fortitude δεν βρίσκεται στα φουσκωτά τανκς. Βρίσκεται στους ανθρώπους. Στη Βρετανία, σχεδόν όλοι οι Γερμανοί πράκτορες έχουν εντοπιστεί και συλληφθεί. Αντί να εκτελεστούν, πολλοί στρατολογούνται και αρχίζουν να εργάζονται ως διπλοί πράκτορες. Μέσω αυτών των δικτύων, το Λονδίνο τροφοδοτεί συστηματικά το Βερολίνο με ψευδείς πληροφορίες.
Ανάμεσα στους πιο πολύτιμους βρίσκεται ο Χουάν Πουχόλ Γκαρσία, γνωστός με το κωδικό όνομα Γκάρμπο. Ο Ισπανός πράκτορας δημιουργεί ένα ολόκληρο φανταστικό δίκτυο κατασκόπων που υπάρχει μόνο στη φαντασία του. Οι αναφορές του θεωρούνται τόσο αξιόπιστες ώστε οι Γερμανοί τις αντιμετωπίζουν σχεδόν ως ευαγγέλιο. Όταν φτάνει η ημέρα της απόβασης, οι πληροφορίες που λαμβάνει το Βερολίνο εξακολουθούν να επιμένουν ότι η Νορμανδία δεν είναι παρά ένας αντιπερισπασμός. Η πραγματική εισβολή, λένε, έρχεται αργότερα στο Καλαί.
Ο Χίτλερ περιμένει μια επίθεση που δεν έρχεται ποτέ
Καθώς οι συμμαχικές δυνάμεις αποβιβάζονται στις παραλίες Omaha, Utah, Gold, Juno και Sword, οι Γερμανοί έχουν ακόμη τη δυνατότητα να αντιδράσουν. Οι εφεδρείες τους είναι ισχυρές. Οι τεθωρακισμένες μεραρχίες μπορούν ακόμη να προκαλέσουν τεράστιες απώλειες. Όμως η ηγεσία του Γ Ράιχ διστάζει. Για ώρες. Για ημέρες. Και στη συνέχεια για εβδομάδες.
Ο Χίτλερ παραμένει πεπεισμένος ότι η Νορμανδία αποτελεί δευτερεύουσα επιχείρηση. Πιστεύει ότι η κύρια συμμαχική δύναμη εξακολουθεί να βρίσκεται στην Αγγλία, έτοιμη να χτυπήσει στο Πα ντε Καλαί. Ακόμη και μετά την έναρξη της απόβασης, σημαντικές γερμανικές δυνάμεις παραμένουν καθηλωμένες στο βορρά, περιμένοντας έναν εχθρό που δεν πρόκειται να εμφανιστεί ποτέ. Κάθε ώρα που περνά επιτρέπει στους Συμμάχους να μεταφέρουν περισσότερους άνδρες, περισσότερα άρματα και περισσότερα εφόδια στη Γαλλία.
Το παράθυρο ευκαιρίας που χρειάζονται για να εδραιωθούν ανοίγει διάπλατα. Και δεν κερδίζεται μόνο με σφαίρες, κερδίζεται με μια ψευδαίσθηση. Είναι το ίδιο πνεύμα αντίστασης που οφείλει να διατηρεί ζωντανό κάθε καταπιεσμένος λαός, από την κατεχόμενη Κύπρο μέχρι τα Βαλκάνια, μην εμπιστευόμενος τις ψεύτικες υποσχέσεις των κατακτητών.
Όταν το ψέμα γίνεται όπλο
Η Operation Fortitude παραμένει μέχρι σήμερα μία από τις πιο επιτυχημένες επιχειρήσεις παραπλάνησης στην παγκόσμια στρατιωτική ιστορία. Δεν καταστρέφει στρατούς. Δεν βυθίζει στόλους. Δεν καταλαμβάνει πόλεις. Καταφέρνει κάτι ίσως δυσκολότερο. Πείθει έναν αντίπαλο να πιστέψει αυτό που θέλει να πιστέψει.
Ο στρατός φάντασμα δεν δίνει ποτέ μάχη. Δεν πυροβολεί ποτέ. Δεν πατά ποτέ γαλλικό έδαφος. Κι όμως, η συμβολή του στην επιτυχία της Απόβασης της Νορμανδίας αποδεικνύεται ανεκτίμητη. Στην πιο κρίσιμη στιγμή του πολέμου, χιλιάδες φουσκωτά τανκς, ξύλινα αεροπλάνα, ψεύτικα στρατόπεδα και φανταστικοί κατάσκοποι κατορθώνουν να κάνουν αυτό που δεν θα μπορούσε να πετύχει καμία στρατιά από μόνη της. Να κρατήσουν τον Χίτλερ στραμμένο προς τη λάθος κατεύθυνση.
Και μερικές φορές, στην Ιστορία, η νίκη κατά της τυραννίας προκύπτει από τον συνδυασμό της ακλόνητης θέλησης και του αρχαίου ελληνικού δόλου. Γιατί η ελευθερία της πατρίδας, είτε πρόκειται για τις ακτές της Νορμανδίας είτε για την αιματοβαμμένη γη της Κύπρου, δεν διαπραγματεύεται ποτέ την υποταγή της με τον δυνάστη.