Πέντε έτη συμπληρώνονται από την ταπεινωτική αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από το Αφγανιστάν, και ενώ οι Ταλιμπάν επιδιώκουν διεθνή αναγνώριση, η Κίνα αναδεικνύεται ως ο υπομονετικός παίκτης στη Μεγάλη Σκακιέρα της Ανατολής. Το Πεκίνο, πρώτο κράτος που αποδέχθηκε τα διαπιστευτήρια πρεσβευτή των Ταλιμπάν, διατηρεί ανοικτή την πρεσβεία του στην Καμπούλ, χωρίς ωστόσο να βιάζεται να αντικαταστήσει τον ρόλο της Ουάσιγκτον.
Ο επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Τζορτζτάουν, Τζόρτζιο Καφιέρο, σε ανάλυσή του στο Responsible Statecraft, επισημαίνει ότι το Πεκίνο επιδιώκει να περιορίσει τους κινδύνους ασφαλείας που απορρέουν από το Αφγανιστάν, διατηρώντας παράλληλα διαπραγματευτικά πλεονεκτήματα. Η Κίνα αποφεύγει την επίσημη αναγνώριση του καθεστώτος των Ταλιμπάν, κρατώντας την ως διαπραγματευτικό χαρτί για το μέλλον.
Το Ουιγουρικό Ζήτημα ως Αχίλλειος Πτέρνα
Το βασικό αίτημα του Πεκίνου είναι διαβεβαιώσεις ότι το αφγανικό έδαφος δεν θα μετατραπεί σε ορμητήριο επιθέσεων εναντίον της Κίνας, με κυριότερη απειλή τους Ουιγούρους μαχητές. Κατά την πρώτη περίοδο διακυβέρνησης των Ταλιμπάν, το Πεκίνο είχε καταγγείλει ότι ένοπλοι Ουιγούροι λάμβαναν εκπαίδευση στο Αφγανιστάν πριν επιστρέψουν στην Κίνα για να πραγματοποιήσουν επιθέσεις.
Οι ενέργειες των Ταλιμπάν μετά το 2021 δεν επαρκούν για να εξαλείψουν τις κινεζικές ανησυχίες. Όπως αναφέρει ο Καφιέρο, οι αρχές των Ταλιμπάν έχουν περιορίσει τις δραστηριότητες Ουιγούρων μαχητών και έχουν μετακινήσει μαχητές του Ισλαμικού Κόμματος του Τουρκεστάν (TIP) μακριά από τα σύνορα, χωρίς όμως να έχουν προχωρήσει σε απελάσεις ή παραδόσεις όσων πολέμησαν στο πλευρό τους επί χρόνια. Παρατηρητές των Ηνωμένων Εθνών εξακολουθούν να αναφέρουν την παρουσία του TIP στη χώρα.
Ο Ρόλος του ISIS-K στη Νέα Γεωπολιτική Πραγματικότητα
Το Ισλαμικό Κράτος στην Επαρχία Χορασάν (ISIS-K) έχει περιπλέξει την κατάσταση, καθώς έχει θέσει στο στόχαστρο Κινέζους υπηκόους και επιχειρήσεις, ενώ επιχειρεί να στρατολογήσει Ουιγούρους μαχητές. Όπως παρατηρεί η Τζένιφερ Μπρικ Μουρταζασβίλι, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ, το ISIS-K έχει καταστήσει τους Ταλιμπάν ταυτόχρονα πιο πολύτιμους και λιγότερο αξιόπιστους για το Πεκίνο.
Ο Μόργκαν Τάντιτς, ανώτερος σύμβουλος του Προγράμματος Αντιτρομοκρατίας του Atlantic Council, υπογραμμίζει ότι οι δύο μεγαλύτερες απειλές για τα κινεζικά συμφέροντα είναι το ISIS-K και το ETIM, που στοχεύουν ορυχεία, ξενοδοχεία και χώρους συγκέντρωσης Κινέζων εργαζομένων. Οι Ταλιμπάν έχουν αποδειχθεί ανίκανοι να αποτρέψουν αυτές τις επιθέσεις.
Η Στρατηγική της Κίνας: Θωράκιση με το Χαμηλότερο Κόστος
Παρά τις προκλήσεις, το Αφγανιστάν παραμένει περιθωριακής σημασίας για την Πρωτοβουλία Belt and Road (BRI). Η Κίνα ενδιαφέρεται περισσότερο να θωρακίσει τους υφιστάμενους περιφερειακούς διαδρόμους της από την αστάθεια, παρά να καταστήσει τη χώρα κεντρικό κόμβο της στρατηγικής της. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, ο στόχος είναι η θωράκιση με το χαμηλότερο δυνατό κόστος.
Η στάση του Πεκίνου θυμίζει την αρχαία στρατηγική σκέψη του Σουν Τζου: ο μέγιστος στρατηγός είναι εκείνος που κερδίζει χωρίς να δώσει μάχη. Η Κίνα, με υπομονή και μεθοδικότητα, αναμένει την κατάλληλη στιγμή να αποκομίσει τα μέγιστα οφέλη από την αφγανική κρίση, χωρίς να επωμιστεί το βάρος της ευθύνης που ανέλαβε κάποτε η Δύση.