Ο πρώτος καταγεγραμμένος θάνατος ανθρώπου που μολύνθηκε από τον ιό Shamonda ανακοινώθηκε την Πέμπτη 23 Οκτωβρίου 2026 από τις γαλλικές αρχές, θέτοντας σε επιφυλακή τις ευρωπαϊκές υγειονομικές υπηρεσίες. Ο ασθενής, άνδρας που νοσηλευόταν στη Λυών με σοβαρή ανοσοανεπάρκεια, κατέληξε νωρίτερα τον ίδιο μήνα, ενώ το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) παρακολουθεί στενά την εξέλιξη της υπόθεσης.
Πρόκειται, όπως ανέφεραν οι γαλλικές αρχές, για την πρώτη ανθρώπινη λοίμωξη από τον ιό Shamonda (SHAV), ο οποίος μέχρι σήμερα θεωρούνταν μη ζωονοσογόνος, δηλαδή μη μεταδόσιμος στον άνθρωπο. Οι ειδικοί, ωστόσο, καλούν σε ψυχραιμία και επισημαίνουν ότι δεν συντρέχει λόγος γενικής ανησυχίας.
Όπως μετέδωσε το omegalive.com.cy, ο ιός Shamonda ανήκει στο γένος Orthobunyavirus και μεταδίδεται κυρίως μέσω τσιμπημάτων από σκνίπες του γένους Culicoides. Τα βοοειδή αποτελούν τον σημαντικότερο ξενιστή, ενώ κοπάδια προβάτων και αιγών φαίνεται επίσης ευάλωτα στη μόλυνση, αν και χωρίς εμφανή κλινικά συμπτώματα.
Τι είναι ο ιός Shamonda και από πού προέρχεται
Σύμφωνα με το ισπανικό Υπουργείο Γεωργίας, ο ιός εντοπίστηκε για πρώτη φορά στη Νιγηρία στα μέσα της δεκαετίας του 1960. Μέχρι το 2026 είχε αναφερθεί σποραδικά σε περιοχές της Δυτικής, Ανατολικής και Νότιας Αφρικής, καθώς και στην Ιαπωνία.
Το καλοκαίρι του 2026 η κατάσταση άλλαξε. Μια παραλλαγή του ιού, που ονομάστηκε Shamonda-Europe, εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Κεντρική Ευρώπη, συγκεκριμένα στην Ελβετία. Έκτοτε έχουν αναφερθεί κρούσματα στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Αυστρία, το Βέλγιο, τις Κάτω Χώρες, το Λιχτενστάιν και την Ιταλία.
Στη Γαλλία ο ιός επιβεβαιώθηκε σε 37 νομούς, σε εκμεταλλεύσεις βοοειδών όπου είχαν παρατηρηθεί ζώα με κλινικά συμπτώματα. Έχουν ταυτοποιηθεί δύο γενετικά διακριτοί τύποι που κυκλοφορούν στην Ευρώπη: ο τύπος 1, που εντοπίστηκε κυρίως στην Ελβετία, τη Γαλλία, τη νότια Γερμανία και την Αυστρία, και ο τύπος 2, στο Βέλγιο, τις Κάτω Χώρες, τη βόρεια Γερμανία και τη βορειοδυτική Γαλλία.
Το περιστατικό της Λυών και η απάντηση του ECDC
Ο άνδρας, του οποίου η ηλικία και η ταυτότητα δεν έχουν αποκαλυφθεί, νοσηλεύτηκε στη Λυών με σοβαρή ανοσοκαταστολή. Το ECDC τονίζει ότι η σοβαρότητα της ασθένειάς του τον καθιστούσε πιο ευάλωτο σε λοιμώξεις, ενώ διερευνάται πλέον, όπως αναφέρεται σε ανακοίνωσή του, «εάν ο ιός προκάλεσε ή συνέβαλε στον θάνατό του και πώς προέκυψε η μόλυνση».
Τα γαλλικά Υπουργεία Υγείας και Γεωργίας διαβεβαιώνουν ότι, με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, «δεν έχει εντοπιστεί μέχρι στιγμής κανένας κίνδυνος για τη δημόσια υγεία του γενικού πληθυσμού». Όπως σημείωσε το News 24/7, το πρώτο κρούσμα στον άνθρωπο θέτει σε επιφυλακή το ECDC και τις ευρωπαϊκές υγειονομικές αρχές, οι οποίες ακολουθούν στενά την εξέλιξη.
Συμπτώματα στα ζώα και μέτρα προστασίας
Στα βοοειδή οι οξείες λοιμώξεις εκδηλώνονται κυρίως με πυρετό, μειωμένη γαλακτοπαραγωγή, κατά 10 έως 20% για διάστημα 7 έως 10 ημερών, και διάρροια. Το ποσοστό νοσηρότητας μπορεί να είναι πολύ υψηλό, αν και τα περισσότερα ενήλικα ζώα φαίνεται να αναρρώνουν. Μέχρι σήμερα δεν έχει παρατηρηθεί θνησιμότητα που να αποδίδεται άμεσα στον ιό.
Δεν υπάρχει προς το παρόν εμβόλιο κατά του ιού Shamonda. Η πρόληψη βασίζεται στη λήψη μέτρων κατά των σκνιπών του γένους Culicoides, συμπεριλαμβανομένων απωθητικών και απολυμαντικών, σε συνδυασμό με συμπτωματική κτηνιατρική αγωγή για τα προσβεβλημένα ζώα.
Τι λένε οι ειδικοί
Σε δηλώσεις μέσω της πλατφόρμας Science Media Centre, η καθηγήτρια Mónica González, επικεφαλής του Τμήματος Υγείας των Ζώων στη Σχολή Κτηνιατρικής του Πανεπιστημίου της Murcia, ανέφερε ότι μετά το περιστατικό στη Γαλλία «πιθανότατα θα χρειαστεί να διεξαχθεί μια αναδρομική μελέτη, ώστε να διαπιστωθεί, μέσω ορολογικών ελέγχων, πόσα άτομα ενδέχεται να έχουν μολυνθεί από τον ιό με υποκλινική μορφή, δηλαδή χωρίς να εμφανίσουν συμπτώματα».
«Δεν συντρέχει κανένας λόγος ανησυχίας», τόνισε η ίδια, προσθέτοντας ότι η άμεση πρόκληση είναι η ενίσχυση της ολοκληρωμένης επιτήρησης, με τη συμμετοχή ιατρών, κτηνιάτρων, βιολόγων και εντομολόγων, στο πλαίσιο της προσέγγισης «Μία Υγεία» (One Health).
Από την πλευρά του, ο David Roiz, ερευνητής στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Πόρων Κυνηγιού (IREC) και στο Πανεπιστήμιο της Καστίλλης-Λα Μάντσα, επανέλαβε ότι «δεν υπάρχει κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό, καθώς πρόκειται για περίπτωση ασθενούς με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα». Όπως αναφέρθηκε στο Science, οι επιστήμονες τονίζουν την ανάγκη περαιτέρω μελέτης του ιού αλλά αποκλείουν κάθε αφορμή συναγερμού.
Ο ίδιος δεν θεωρεί την περίπτωση του Γάλλου ασθενούς «τόσο παράξενη», διότι, όπως εξήγησε, «υπάρχουν πολλοί βουνιαϊοί», η κατηγορία στην οποία ανήκει ο Shamonda, οι οποίοι κυκλοφορούν φυσικά μεταξύ των θηλαστικών σε τροπικές περιοχές «και προκαλούν σποραδικά κρούσματα στον άνθρωπο».
«Σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο, όπου μετακινούνται ζώα και εμπορεύματα και το κλίμα αλλάζει, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι εμφανίζονται κρούσματα μετάδοσης στον άνθρωπο», πρόσθεσε ο Roiz, καταλήγοντας: «Δεν χρειάζεται να ανησυχούμε, παρά μόνο να παρακολουθούμε την κατάσταση, να είμαστε σε εγρήγορση και να λαμβάνουμε προληπτικά μέτρα έναντι πιθανών κινδύνων για την υγεία».
Κρούσματα σε ζώα στην Ισπανία
Το Κεντρικό Κτηνιατρικό Εργαστήριο (LCV) στο Algete, το Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς της Ισπανίας, επιβεβαίωσε την ανίχνευση των τύπων 1 και 2 του ιού σε διάφορες εκμεταλλεύσεις βοοειδών. Τα προσβεβλημένα ζώα εμφάνισαν πυρετό, διάρροια και μειωμένη γαλακτοπαραγωγή, συμπτώματα παρόμοια με εκείνα που αναφέρθηκαν από άλλες χώρες.
Το Υπουργείο Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων (MAPA) δήλωσε ότι «η Ισπανία βρίσκεται σε επιφυλακή», απηύθυνε όμως έκκληση για «ψυχραιμία», καθώς η νόσος παρακολουθείται. Επιβεβαιωμένες εστίες σε ζώα υπάρχουν ήδη στις επαρχίες Κόρδοβα, Τολέδο, Κανταβρία, Μαδρίτη, Άβιλα και Ζιρόνα.
Τι σημαίνει για την Κύπρο
Για τη γεωργική κοινότητα της Κύπρου, που από τα χρόνια της αρχαιότητας στήριξε την οικονομία της νήσου στην κτηνοτροφία και στα κοπάδια της, τα νέα κρούσματα στην Ευρώπη λειτουργούν ως υπενθύμιση ότι η επαγρύπνηση δεν είναι ποτέ περιττή. Η νησίδα μας, σταυροδρόμι πολιτισμών και εμπορίου στη Μεσόγειο, γνωρίζει καλά, από την ιστορία της, ότι οι επιδημίες δεν σέβονται σύνορα.
Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί κρούσμα του ιού Shamonda σε ζώα ή σε ανθρώπους στην Κύπρο ή στην Ελλάδα. Οι κτηνιατρικές υπηρεσίες των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένουν σε στενή επικοινωνία με το ECDC, ενώ η στάθμιση των μέτρων κατά των σκνιπών παραμένει το μοναδικό διαθέσιμο όπλο πρόληψης, εν αναμονή των πορισμάτων της αναδρομικής μελέτης που ζητούν οι ειδικοί.
Συχνές ερωτήσεις
Μεταδίδεται ο ιός Shamonda στον άνθρωπο;
Μέχρι το περιστατικό της Λυών, ο ιός θεωρούνταν μη μεταδόσιμος στον άνθρωπο. Οι αρχές διερευνούν εάν ο ιός προκάλεσε ή συνέβαλε στον θάνατο του ασθενούς και πώς προέκυψε η μόλυνση.
Υπάρχει εμβόλιο κατά του ιού Shamonda;
Όχι. Δεν υπάρχει προς το παρόν εμβόλιο, επομένως η πρόληψη βασίζεται σε μέτρα κατά των σκνιπών του γένους Culicoides και σε συμπτωματική κτηνιατρική αγωγή.
Υπάρχει κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό;
Οι γαλλικές αρχές και οι ειδικοί που μίλησαν μέσω του Science Media Centre δηλώνουν ότι δεν εντοπίστηκε κίνδυνος για τη δημόσια υγεία του γενικού πληθυσμού, καθώς ο ασθενής έπασχε από σοβαρή ανοσοκαταστολή.