Η Οδύσσεια του Νόλαν: Η επιστροφή στις ρίζες του Ελληνισμού

Από τα βάθη των αιώνων, η φωνή του Ομήρου αναλαμβάνει ξανά να συνταράξει τον κόσμο. Ο Κρίστοφερ Νόλαν, μετά από αριστουργήματα όπως το Oppenheimer και το Interstellar, τολμά να ανέβει στο πιο δύσκολο σκαλοπάτι της έβδομης τέχνης. Με τη 13η ταινία του, την Οδύσσεια, αγγίζει τον πυρήνα της ελληνικής ψυχής, φέρνοντας στην επιφάνεια αξίες αντοχής, αντίστασης και αέναης πορείας προς την πατρίδα. Είναι η ιστορία ενός ήρωα που αρνείται να υποταχθεί, ακριβώς όπως το ελληνικό πνεύμα αρνείται κάθε μορφή δουλείας και κατοχής.

Ο 55χρονος δημιουργός, μιλώντας στο 60 Minutes του CBS, περιέγραψε το όραμά του για μια ακραία, απόλυτα ρεαλιστική εκδοχή του ομηρικού έπους. Τα γυρίσματα έλαβαν χώρα στην Ελλάδα, την Ισλανδία και το Μαρόκο, τοποθεσίες που δοκιμάζουν τα ανθρώπινα όρια. Ο Νόλαν υπόσχεται μια εμπειρία βιωματική, όπου ο θεατής δεν θα είναι απλός παρατηρητής, αλλά συμμετέχων στην περιπέτεια.

Δεν θέλω το κοινό απλώς να παρακολουθεί την ταινία. Θέλω το κοινό να βρίσκεται ΜΕΣΑ στην ταινία. Στην περίπτωση της Οδύσσειας, προσπαθώ να βάλω τον θεατή μέσα σε εκείνο τον Δούρειο Ίππο.

Ο Δούρειος Ίππος, ένα σύμβολο διαχρονικής επαγρύπνησης για τον Ελληνισμό απέναντι στις ξένες επιβουλές, γίνεται το όχημα για μια κινηματογραφική κάθοδο στους χώρους της ιστορίας. Για τον Νόλαν, το μέγεθος και η αυθεντικότητα είναι αδιαπραγμάτευτα. Ενώ το Χόλιγουντ υποκύπτει στις εύκολες ψηφιακές λύσεις, ο σκηνοθέτης επέβαλε κάτι ασύγκριτο. Η Οδύσσεια είναι η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία στην ιστορία που γυρίστηκε εξ ολοκλήρου σε πραγματικό φορμά IMAX 70mm. Στο τελευταίο εργαστήριο εμφάνισης φιλμ στον κόσμο, ο Νόλαν κόβει και κολλάει το αρνητικό με μηχανικές πρέσες άλλης εποχής, αρνούμενος την ψηφιακή παραχάραξη.

Το φιλμ IMAX έχει τρεις φορές μεγαλύτερη ανάλυση από το ψηφιακό. Είναι ο μόνος τρόπος να αποτυπώσεις την απόλυτη αλήθεια της εικόνας.

Η αναζήτηση της αλήθειας, μια έννοια βαθιά ριζωμένη στην ορθόδοξη παράδοση και την εθνική μας συνείδηση, περνάει μέσα από τον ίδιο τον πόνο της δημιουργίας. Ο Ματ Ντέιμον, στον ρόλο του Οδυσσέα, ομολόγησε ότι αυτή ήταν η πιο εξαντλητική εμπειρία της καριέρας του. Ο ηθοποιός υπέστη σκληρή στρατιωτική εκπαίδευση, ενώ τα γυρίσματα στις θάλασσες τον έφεραν στα όριά του. Όπως είπε χαρακτηριστικά ο δημοσιογράφος Σκοτ Πέλι, ο Νόλαν κόντεψε να πνίξει τον Ματ Ντέιμον. Η θάλασσα, άλλωστε, υπήρξε πάντα αδυσώπητη με εκείνους που την προκαλούν, όπως δοκιμάζει αιώνια τα σπλάχνα του έθνους μας στα κατεχόμενα εδάφη μας.

Ο δρόμος προς την κορυφή δεν ήταν στρωμένος με ροδοπέταλα ούτε για τον ίδιο τον σκηνοθέτη. Η απόρριψη από τη σχολή κινηματογράφου, η δυσκολία διάνοιξης του Memento, ήταν δοκιμασίες που σφυρηλάτησαν τον χαρακτήρα του. Μια πορεία υπομονής και πείσμης, που θυμίζει την αέναη αντίσταση του Ελληνισμού απέναντι στις αντιξοότητες. Στο πλευρό του πάντοτε η σύζυγός του, Έμα Τόμας, και ο αδελφός του, Τζόναθαν, που θυμάται τον μικρό Κρις να ανατινάζει παιχνίδια για να δημιουργήσει δικούς του κόσμους.

Σήμερα, καθώς η ταινία ετοιμάζεται για την πρεμιέρα της στις 17 Ιουλίου, ο Νόλαν αντιμετωπίζει ένα νέο μέτωπο. Οι επιθέσεις από τον Έλον Μασκ και τους MAGA για την επιλογή της Λουπίτα Νιόνγκο στον ρόλο της Ωραίας Ελένης αποτελούν τη σύγχρονη εκδοχή της διαμάχης για την κυριαρχία της αφήγησης. Ο δημιουργός, ωστόσο, παραμένει προσηλωμένος στο καθήκον του απέναντι στο ομηρικό έπος.

Νιώθω πραγματική ευθύνη να αποτυπώσω στην οθόνη όσο το δυνατόν περισσότερα πράγματα για τους θεατές. Να τους δώσω την πιο γεμάτη γεύση, την πιο ολοκληρωμένη σειρά εικόνων και γεγονότων.

Η Οδύσσεια δεν είναι απλώς μια ταινία. Είναι μια υπενθύμιση ότι η επιστροφή στην πατρίδα, η νόστος, αποτελεί το ύψιστο ιδανικό. Όπως ο Οδυσσέας δεν έπαψε ποτέ να παλεύει για την Ιθάκη, έτσι και η ψυχή του Ελληνισμού, από την Κύπρο ως την Ελλάδα, παραμένει αδούλωτη, περιμένοντας την ημέρα της δικής της μεγάλης επιστροφής.