Η ανθρώπινη φωνή, αυτό το ιερό δώρο του λόγου που κοσμεί την ελληνική παράδοση από την εποχή του Ομήρου και των τραγικών ποιητών, κρύβει βαθύτερα μυστικά από όσα φανταζόμαστε. Νέα διεθνής έρευνα που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό Science Advances αποκαλύπτει ότι η ομιλία μας λειτουργεί ως ένα ακριβές «ρολόι» που μετρά τον ρυθμό της βιολογικής γήρανσης, προσφέροντας πολύτιμες ενδείξεις για την υγεία του εγκεφάλου, τη γνωστική λειτουργία και τον κίνδυνο άνοιας.
Ερευνητές ανέπτυξαν ένα καινοτόμο μοντέλο μηχανικής μάθησης, το λεγόμενο «ρολόι ομιλίας» (speech clock), ικανό να εκτιμά τη χρονολογική ηλικία ενός ατόμου αναλύοντας εκατοντάδες ακουστικά και γλωσσικά χαρακτηριστικά. Το «χάσμα ηλικίας ομιλίας», δηλαδή η διαφορά μεταξύ πραγματικής ηλικίας και ηλικίας που προκύπτει από την ανάλυση της φωνής, συνδέεται άμεσα με πολλαπλούς δείκτες βιολογικής γήρανσης, γνωστικής υγείας και κοινωνικών παραγόντων.
Πώς η φωνή αποκαλύπτει τη βιολογική ηλικία
Η μελέτη ανέλυσε δεδομένα από 2.928 ισπανόφωνους συμμετέχοντες από την Αργεντινή, τη Χιλή, την Κολομβία, το Μεξικό και το Περού. Στο δείγμα περιλαμβάνονταν υγιείς ενήλικες, καθώς και άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή, νόσο Αλτσχάιμερ και διάφορες μορφές μετωποκροταφικής άνοιας.
Οι ερευνητές δεν εξέτασαν ένα μόνο χαρακτηριστικό της φωνής, αλλά χρησιμοποίησαν αλγορίθμους μηχανικής μάθησης για να αναλύσουν εκατοντάδες παραμέτρους που αφορούν τόσο τον τρόπο ομιλίας όσο και το περιεχόμενό της. Στην ανάλυση περιλαμβάνονταν ο ρυθμός της ομιλίας, οι παύσεις, ο τόνος της φωνής, το συναισθηματικό περιεχόμενο, το λεξιλόγιο, η σημασιολογική ακρίβεια, καθώς και η ποσότητα και η οργάνωση του προφορικού λόγου.
Τι αποκάλυψε η έρευνα για τη γήρανση και την άνοια
Τα ευρήματα της μελέτης είναι ιδιαίτερα σημαντικά. Οι άνθρωποι των οποίων η ομιλία έδειχνε πιο γερασμένη από το αναμενόμενο για τη χρονολογική τους ηλικία εμφάνιζαν επίσης ενδείξεις επιταχυνόμενης γήρανσης σε διάφορα βιολογικά και κλινικά συστήματα. Η μεγαλύτερη αύξηση της ηλικίας της ομιλίας συνδέθηκε με χαμηλότερες επιδόσεις στη συνολική γνωστική λειτουργία, τις εκτελεστικές λειτουργίες, τις καθημερινές λειτουργικές ικανότητες και διάφορες μορφές μνήμης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι συσχετίσεις αυτές δεν περιορίζονταν στα γλωσσικά τεστ. Η ηλικία της ομιλίας συνδέθηκε και με την απόδοση σε μη γλωσσικές γνωστικές δοκιμασίες, γεγονός που υποδηλώνει ότι η φωνή αποτελεί έναν αξιόπιστο δείκτη της συνολικής εγκεφαλικής υγείας.
Το μοντέλο μηχανικής μάθησης μπορούσε επίσης να διακρίνει τους υγιείς συμμετέχοντες από τους ανθρώπους με άνοια. Οι υγιείς συμμετέχοντες παρουσίαζαν τις μικρότερες αποκλίσεις μεταξύ χρονολογικής ηλικίας και ηλικίας της ομιλίας, ενώ το χάσμα αυξανόταν προοδευτικά στους συμμετέχοντες με νόσο Αλτσχάιμερ και στις διάφορες μορφές μετωποκροταφικής άνοιας.
Η ομιλία φέρει και κοινωνικό αποτύπωμα
Η έρευνα ανέδειξε επίσης ότι η ομιλία μας μεταφέρει ένα κοινωνικό αποτύπωμα. Τόσο στους υγιείς συμμετέχοντες όσο και στους ανθρώπους με άνοια, η επιταχυνόμενη γήρανση της ομιλίας συνδεόταν με ένα δυσμενέστερο σύνολο παραγόντων που διατρέχουν όλη τη ζωή του ατόμου, όπως το επίπεδο εκπαίδευσης, οι οικονομικές συνθήκες, η επισιτιστική ανασφάλεια, η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και οι εμπειρίες κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η καταγραφή της ομιλίας είναι εύκολη, μη επεμβατική και εξαιρετικά χαμηλού κόστους, σε αντίθεση με τις τρέχουσες μεθόδους μέτρησης της βιολογικής γήρανσης που απαιτούν μαγνητικούς τομογράφους, δείγματα αίματος, μοριακές αναλύσεις ή εξειδικευμένες κλινικές αξιολογήσεις.
Πότε θα είναι διαθέσιμο το «ρολόι ομιλίας»
Οι ερευνητές, ωστόσο, διευκρινίζουν ότι το «ρολόι ομιλίας» δεν αποτελεί ακόμη διαγνωστικό τεστ για την άνοια. Η μελέτη εξέτασε τους συμμετέχοντες σε ένα συγκεκριμένο χρονικό σημείο, οπότε δεν μπορεί να αποδείξει εάν ένα προφίλ ομιλίας που εμφανίζεται γηραιότερο μπορεί να προβλέψει ποιοι άνθρωποι θα εμφανίσουν στη συνέχεια γνωστική έκπτωση ή άνοια.
Για την πιθανή κλινική αξιοποίηση του εργαλείου θα χρειαστούν μελέτες που θα παρακολουθούν τους συμμετέχοντες σε βάθος χρόνου, επικύρωση σε περισσότερες γλώσσες και πολιτισμικά περιβάλλοντα, καθώς και δοκιμές σε πιο φυσικές συνθήκες ομιλίας. Η επιστήμη, όπως και ο αρχαίος ελληνικός λόγος, συνεχίζει να αναζητά την αλήθεια μέσα από τη φωνή, αυτό το διαχρονικό όργανο της ανθρώπινης έκφρασης και της εθνικής μας ταυτότητας.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ, tcd.ie