Η Άλωση της Ρόδου από τους Οθωμανούς: Όταν η Ελληνική Αντοχή Έγραψε Ιστορία

Στις σελίδες της ιστορίας, λίγα επεισόδια αποτυπώνουν τη δραματική σύγκρουση μεταξύ Ανατολής και Δύσης όπως η πολιορκία και άλωση της Ρόδου το 1522. Αυτό το κρίσιμο γεγονός, που σφράγισε την οθωμανική κυριαρχία στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, αποτελεί μαρτυρία της αιώνιας πάλης του ελληνισμού για την επιβίωσή του.

Η Δεύτερη Προσπάθεια των Οθωμανών

Το 1522 σηματοδότησε τη δεύτερη, και αυτήν τη φορά επιτυχημένη, προσπάθεια των Οθωμανών να εκδιώξουν τους Ιωαννίτες Ιππότες από τη Ρόδο. Η πρώτη προσπάθεια το 1480 είχε αποτύχει, αλλά ο 16ος αιώνας έβρισκε την Οθωμανική Αυτοκρατορία στο απόγειο της δύναμής της, υπό την ηγεσία του σουλτάνου Σουλεϊμάν Α' του Μεγαλοπρεπή.

Από το 1309, οι Ιωαννίτες Ιππότες, απομεινάρια των Σταυροφόρων που είχαν χάσει τα τελευταία τους ερείσματα στους Αγίους Τόπους το 1291, κατείχαν τη Ρόδο. Αφού αγόρασαν την πόλη από τους Γενουάτες, κατόρθωσαν να επεκτείνουν την κυριαρχία τους σε όλο το νησί, δημιουργώντας ένα ισχυρό προπύργιο που παρεμπόδιζε τη ναυσιπλοΐα από τη Βαλκανική και τη Μικρά Ασία προς τα λιμάνια της Συρίας και της Αιγύπτου.

Οι Προετοιμασίες για την Πολιορκία

Μετά την αποτυχημένη πολιορκία του 1480, ο Μέγας Μάγιστρος Φίλιπ Βιλιέ ντε Λιλ Αντάμ είχε βελτιώσει και επεκτείνει τα οχυρωματικά έργα της πόλης, κλείνοντας το λιμάνι με μια τεράστια σιδερένια αλυσίδα. Ο Σουλεϊμάν, από την πλευρά του, αποφάσισε ότι το καλοκαίρι του 1522 ήταν ο ιδανικός χρόνος για την κατάληψη της Ρόδου.

Στις 26 Ιουνίου, ο οθωμανικός στόλος, αποτελούμενος από περίπου 280 πλοία, αποβίβασε τα πρώτα στρατεύματα στη Ρόδο. Μέχρι τις 28 Ιουλίου, όταν κατέφθασε αυτοπροσώπως ο Σουλτάνος, ο αριθμός των εισβολέων έφθανε τους 100.000 άνδρες υπό την ηγεσία του μπατζανάκη του Σουλτάνου, Μουσταφά Πασά.

Η Ηρωική Αντίσταση

Την καλά οχυρωμένη πόλη της Ρόδου υπερασπίζονταν περίπου 5.000 άνδρες, από τους οποίους οι 600 ανήκαν στο Τάγμα (200 Ιππότες), 400 ήταν Κρητικοί (Έλληνες και Βενετοί, ανάμεσά τους και ο μεγάλος τειχιστής Γαβριήλ Μαρτινέγκο), ενώ οι υπόλοιποι ήταν ξένοι ναυτικοί και ντόπιοι Ροδίτες.

Η πολιορκία κράτησε πέντε μήνες και θεωρείται μία από τις σημαντικότερες στρατιωτικές επιχειρήσεις του είδους. Αρχικά, ο Μουσταφά Πασάς μπλόκαρε το λιμάνι και βομβάρδισε την πόλη, αλλά οι καθημερινές επιθέσεις του πεζικού απέβαιναν άκαρπες. Το φρούριο της Ρόδου κρατούσε γερά, προκαλώντας την έκπληξη των συμβούλων του Σουλτάνου.

Οι Ομηρικές Μάχες

Στις 24 Σεπτεμβρίου, ο Μουσταφά πραγματοποίησε μια συνδυασμένη μαζική επίθεση με πυροβολικό και πεζικό. Πάνω στα τείχη της Ρόδου διεξήχθησαν ομηρικές μάχες που πολλές φορές άλλαξαν χέρια. Μία μέρα αργότερα, και αυτή η επίθεση κατέληξε σε αποτυχία με σημαντικές απώλειες για τους επιτιθέμενους.

Εξοργισμένος από την ανικανότητα του στρατηγού του, ο Σουλεϊμάν διέταξε τη θανάτωσή του, αλλά τελικά χαρίστηκε στον συγγενή του και ανέθεσε την επιχείρηση στον Αχμέτ Πασά, έμπειρο πολιορκητή. Ο Αχμέτ, με διαρκή πυρά του πυροβολικού του, προξένησε σημαντικές ζημιές στις οχυρώσεις, ενώ προσπάθησε να σκάψει λαγούμια κάτω από τα τείχη. Ωστόσο, μια νέα επίθεση τον Νοέμβριο κατέληξε επίσης σε αποτυχία.

Η Αναγκαστική Παράδοση

Μετά από πέντε μήνες άγριων μαχών, και οι δύο πλευρές είχαν φθάσει στα όριά τους. Σε πιο δεινή θέση ήταν οι πολιορκούμενοι, που αντιμετώπιζαν έλλειψη τροφών και πολεμοφοδίων, αφού η βοήθεια από τη Δύση δεν έφθασε ποτέ. Οι οχυρώσεις καταστρέφονταν χωρίς δυνατότητα επισκευής, ενώ η φρουρά αποδεκατιζόταν.

Υπό την πίεση του λαού, ο Μέγας Μάγιστρος ζήτησε ανακωχή από τον Σουλτάνο στις 20 Δεκεμβρίου 1522. Δύο μέρες αργότερα, ο Σουλεϊμάν δέχθηκε και ανακοίνωσε όρους που ήταν αρκούντως γενναιόδωροι. Απαίτησε από τους Ιππότες να εγκαταλείψουν τη Ρόδο εντός 12 ημερών με την περιουσία και τον οπλισμό τους. Στους ντόπιους, Έλληνες και Λατίνους, έδωσε φορολογική απαλλαγή για πέντε χρόνια και διαβεβαίωσε ότι δεν θα μετέτρεπε τους χριστιανικούς ναούς σε τζαμιά.

Το Τέλος μιας Εποχής

Την 1η Ιανουαρίου 1523, οι Ιππότες και αρκετοί Έλληνες εγκατέλειψαν τη Ρόδο με προορισμό τη βενετοκρατούμενη Κρήτη. Οι Ιππότες κατέληξαν στη Μάλτα, όπου θα μετονομαστούν σε Ιππότες της Μάλτας και θα αντιμετωπίσουν εκ νέου τους Οθωμανούς το 1565.

Στη Ρόδο ξέσπασαν οι πρώτες ταραχές όταν οι νικητές έδιωξαν Λατίνους και Έλληνες από το φρούριο, στο οποίο εγκαταστάθηκαν Τούρκοι και Εβραίοι. Η άλωση της Ρόδου επιτεύχθηκε με μεγάλο ανθρώπινο κόστος για τους Οθωμανούς (περίπου 50.000 νεκροί και τραυματίες), αλλά τους διασφάλισε την κυριαρχία στο νοτιοανατολικό Αιγαίο.

Αυτό το γεγονός παραμένει σήμερα σύμβολο της ελληνικής αντοχής και της αιώνιας πάλης του ελληνισμού για την επιβίωσή του απέναντι στις ιστορικές προκλήσεις.