Η διεθνής αγορά βρίσκεται και πάλι σε αναβρασμό, καθώς οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύονται μετά την απόρριψη από τον πρόεδρο Τραμπ του ειρηνευτικού σχεδίου που πρότεινε το Ιράν για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ. Στις πρωινές συναλλαγές, το Brent κατέγραφε άνοδο 2,82% στα 107,26 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό ενισχύθηκε κατά 1,87%, στα 94,14 δολάρια. Οι ενεργειακοί αναλυτές προειδοποιούν ότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι στη Μέση Ανατολή παραμένουν υψηλοί, λόγω και των συνεχιζόμενων επιθέσεων με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη από τους αντάρτες Χούθι στη Σαουδική Αραβία.
Το Ιράν είχε υποβάλει την περασμένη εβδομάδα πρόταση για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, την οποία απέρριψε το Σαββατοκύριακο ο Αμερικανός πρόεδρος, αν και στη συνέχεια δήλωσε ότι μπορεί να υπάρξουν νέες διαπραγματεύσεις αυτή την εβδομάδα. Ωστόσο, το κλίμα παραμένει τεταμένο, και οι επιπτώσεις αναμένεται να γίνουν αισθητές σε κάθε γωνιά του πλανήτη, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου.
Στα ύψη σιτάρι, καλαμπόκι και ζάχαρη
Την ίδια ώρα, στα χρηματιστήρια εμπορευμάτων αυξάνονται απότομα οι τιμές του σιταριού, του καλαμποκιού και της ζάχαρης. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι είναι μόνο θέμα χρόνου να εμφανιστούν αυτές οι αυξήσεις και στα ράφια των σούπερ μάρκετ, επιβαρύνοντας τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
«Οι αυξημένες τιμές ενέργειας αυξάνουν επίσης το κόστος σε ολόκληρη την τροφική αλυσίδα: Οι υψηλές τιμές του φυσικού αερίου καθιστούν την παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων πιο ακριβή, ενώ η τιμή ρεκόρ του ντίζελ επηρεάζει τα γεωργικά μηχανήματα, τις μεταφορές και την εφοδιαστική αλυσίδα», λένε παράγοντες της αγοράς. «Μετά την άνοδο της τιμής των καυσίμων, το επόμενο κύμα αυξήσεων τιμών απειλεί και τα τρόφιμα. Το σιτάρι βρίσκεται στην υψηλότερη τιμή του εδώ και τρία χρόνια, με την τιμή να έχει αυξηθεί κατά περίπου 40% από την αρχή του έτους. Το καλαμπόκι, η ζάχαρη και το ρύζι έχουν επίσης δει σημαντικές αυξήσεις τιμών».
Το «σούπερ Ελ Νίνιο» ανεβάζει τις τιμές
Η άνοδος των τιμών των αγροτικών προϊόντων οφείλεται εν μέρει και στα ακραία καιρικά φαινόμενα. «Ειδικά αυτό το καλοκαίρι, η ζέστη και η ξηρασία σε πολλές σημαντικές περιοχές καλλιέργειας ήταν ήδη πολύ σημαντικές, στην Ευρώπη αλλά και στις ΗΠΑ», λέει ο Κάρστεν Φριτς, ειδικός σε βασικά προϊόντα στην Commerzbank.
Το φαινόμενο Ελ Νίνιο θα μπορούσε να αυξήσει την τιμή του σιταριού, του καλαμποκιού, του κακάο και της ζάχαρης. «Ανάλογα με την περιοχή, αυτό το καιρικό φαινόμενο μπορεί να προκαλέσει ξηρασίες ή ασυνήθιστα έντονες βροχοπτώσεις, και φέτος αναμένεται ιδιαίτερα έντονο. Οι ειδικοί το αποκαλούν ήδη “σούπερ Ελ Νίνιο”», επισημαίνουν αναλυτές.
Το Ελ Νίνιο αναμένεται να φτάσει στο αποκορύφωμά του τον χειμώνα και στη συνέχεια να υποχωρήσει σταδιακά. Αυτό θα μπορούσε να μειώσει κάπως την πίεση στις τιμές από την άνοιξη και μετά. Μέχρι τότε, ωστόσο, οι υψηλότερες τιμές των τροφίμων θα μπορούσαν να αυξήσουν αισθητά το κόστος των εβδομαδιαίων αγορών για τους καταναλωτές.
Η κλιμάκωση στη Μαύρη Θάλασσα
Στις εντάσεις προστίθεται η πρόσφατη κλιμάκωση στη Μαύρη Θάλασσα. Μετά από επιθέσεις σε λιμάνια και πλοία, αυτή η κρίσιμη διαδρομή εξαγωγής για τη Ρωσία και την Ουκρανία έχει διαταραχθεί σοβαρά. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η Μαύρη Θάλασσα παίζει εξίσου ζωτικό ρόλο στο παγκόσμιο εμπόριο σιταριού με αυτόν που παίζει το Στενό του Ορμούζ στο εμπόριο πετρελαίου.
«Η Ρωσία και η Ουκρανία μαζί αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα τέταρτο των παγκόσμιων εξαγωγών σιταριού. Αυτό είναι ένα αρκετά σημαντικό κομμάτι που θα λείψει», τονίζει ο Φριτς.
Τεράστιο έλλειμμα στο καλαμπόκι
Η κατάσταση είναι επίσης σαφώς τεταμένη στην αγορά καλαμποκιού. Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις του Αμερικανικού υπουργείου Γεωργίας, η παγκόσμια κατανάλωση καλαμποκιού το 2026/27 αναμένεται να υπερβεί την παραγωγή κατά σχεδόν 30 εκατομμύρια τόνους. «Πρόκειται για το μεγαλύτερο έλλειμμα εδώ και πάνω από τρεις δεκαετίες», τονίζουν οι ειδικοί.
Ένας σημαντικός λόγος είναι τα ακραία καιρικά φαινόμενα, που επηρεάζουν επίσης τις βασικές περιοχές καλλιέργειας καλαμποκιού στην Ευρώπη, κυρίως στην Ουγγαρία και τη Ρουμανία. Η ζέστη και η ξηρασία αυτό το καλοκαίρι έχουν καταστρέψει σοβαρά τη συγκομιδή καλαμποκιού εκεί. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένει μόνο περίπου 50,1 εκατομμύρια τόνους καλαμποκιού για το 2026, ποσότητα που αποτελεί το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 30 ετών.
Ένας άλλος παράγοντας που αυξάνει τις τιμές είναι ότι η Βραζιλία, σύμφωνα με εκτιμήσεις της αρμόδιας για την εγχώρια αγορά γεωργικών προϊόντων Conab, είναι πιθανό να καταναλώσει περισσότερο καλαμπόκι στην εγχώρια αγορά στο μέλλον, κυρίως λόγω της αυξανόμενης ζήτησης για αιθανόλη ως βιοκαύσιμο.
Λιγότερη ζάχαρη
«Η Βραζιλία παραδοσιακά παράγει αιθανόλη κυρίως από ζαχαροκάλαμο. Λόγω των υψηλών τιμών της βενζίνης και του ντίζελ, αυτό είναι ιδιαίτερα κερδοφόρο σήμερα», τονίζει ο ειδικός της αγοράς Ρόμπερτ Ρέθφελντ της Wellenreiter-Invest. Αυτό σημαίνει ότι λιγότερο ζαχαροκάλαμο είναι διαθέσιμο για την παραγωγή ζάχαρης, και επομένως ενδεχομένως λιγότερη ζάχαρη για την παγκόσμια αγορά. Αυτό είναι ένα σοβαρό ζήτημα, καθώς η Βραζιλία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός ζάχαρης στον κόσμο και μακράν ο σημαντικότερος εξαγωγέας ζάχαρης.
«Συχνά βλέπουμε ένα μοτίβο όπου οι τιμές του πετρελαίου πρώτα κορυφώνονται και στη συνέχεια πέφτουν, ενώ οι τιμές των τροφίμων συνεχίζουν να αυξάνονται, συχνά για αρκετές εβδομάδες ή μήνες», λέει ο Ρέθφελντ.
Η επίπτωση στον πληθωρισμό
Οι τιμές των βασικών προϊόντων έχουν επίδραση στον πληθωρισμό, και μένει να φανεί πόσο θα αυξηθεί συνολικά ο δείκτης τιμών καταναλωτή. Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι οι υψηλότερες τιμές των βασικών προϊόντων συχνά φτάνουν με καθυστέρηση στον καταναλωτή. Για παράδειγμα, οι προηγούμενες αυξήσεις τιμών για τον καφέ και το κακάο έγιναν ορατές σταδιακά στο λιανικό εμπόριο.
Ο ειδικός της αγοράς Ρόμπερτ Ρέθφελντ αναμένει ότι αυτό θα αλλάξει σύντομα: «Πιθανότατα θα υπάρξει μια αντιληπτή κορύφωση του πληθωρισμού. Οι τιμές στα σούπερ μάρκετ θα αυξάνονται πλέον μήνα με τον μήνα. Για τα είδη παντοπωλείου, αυτό μόλις ξεκινά».
Η Κύπρος, ως νησί που στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εισαγωγές, θα βιώσει τις επιπτώσεις αυτές με ιδιαίτερη ένταση. Η ιστορική μας συνέχεια μάς διδάσκει ότι η αυτάρκεια και η ετοιμότητα είναι αρετές που θωρακίζουν την κοινωνία. Ας ελπίσουμε ότι οι αρμόδιοι θα σταθούν στο ύψος των περιστάσεων, προστατεύοντας τον λαό από τις συνέπειες μιας διεθνούς αστάθειας που απειλεί την οικονομική ευημερία.