Συμφωνία Τραμπ-Ιράν: Ο δούρειος ίππος και η Ευρώπη στον Κόλπο

Η προκαταρκτική συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν δεν αποτελεί την αυγή μιας σταθερής ειρήνης, αλλά ένα στρατηγικό τέχνασμα. Όπως ο δούρειος ίππος εισήχθη στην Τροία υπό το δόγμα της ειρήνης, έτσι και η συμφωνία που ανακοινώθηκε στα 80ά γενέθλια του Ντόναλντ Τραμπ κρύβει τους πραγματικούς κινδύνους. Η Τεχεράνη δεν έχει εγκαταλείψει τα πυρηνικά της σχέδια, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος επιδιώκει να επιστρέψει τα ευρωπαϊκά πολεμικά σκάφη στον Περσικό Κόλπο για να εξυπηρετήσει τα δικά του γεωπολιτικά συμφέροντα.

Τι σημαίνει η συμφωνία για τη ναυσιπλοία στο Στενό του Ορμούζ

Μετά από τρεισήμισι μήνες πολέμου στη Μέση Ανατολή, οι ΗΠΑ και το Ιράν κατέληξαν σε μια προκαταρκτική συμφωνία για την άμεση κατάπαυση των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Η συμφωνία θα υπογραφεί την Παρασκευή στη Γενεύη. Μόνο τότε θα ανοίξει ξανά για τη ναυτιλία το Στενό του Ορμούζ, καθώς, όπως επικαλέστηκε ο Ντόναλντ Τραμπ, απαιτούνται εργασίες αποναρκοθέτησης. Η Γερμανία, η Γαλλία, η Μεγάλη Βρετανία και η Ιταλία ανακοίνωσαν σε κοινή δήλωση ότι είναι έτοιμες να υποστηρίξουν την επανέναρξη της ναυσιπλοίας με μια καθαρά αμυντική αποστολή για την εκκαθάριση των ναρκοπεδίων. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ζήτησε στοχευμένη εφαρμογή, τονίζοντας ότι το Ιράν πρέπει να τερματίσει με επαληθεύσιμο τρόπο το στρατιωτικό του πυρηνικό πρόγραμμα και να σταματήσει τις επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ και των γειτονικών χωρών.

Γιατί ο Τραμπ επιδιώκει την ευρωπαϊκή παρουσία στον Κόλπο

Η συμφωνία επιτεύχθηκε παραμονή της συνόδου των επτά ισχυρότερων οικονομιών της Δύσης στο Εβιάν της Γαλλίας. Ευρωπαίοι διπλωμάτες σημειώνουν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα αξιοποιήσει αυτή τη συμφωνία ως λάφυρο για να αποκαταστήσει τη χαμένη διεθνή ισχύ των ΗΠΑ. Ο Αμερικανός πρόεδρος θα προσπαθήσει να πετύχει αυτό που δεν κατάφερε κατά την πιο έντονη φάση του πολέμου, δηλαδή την ανάπτυξη ευρωπαϊκών πολεμικών σκαφών στον Κόλπο. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είχαν δικαίως αρνηθεί τότε, επειδή ο πόλεμος αποφασίστηκε χωρίς να συμβουλευτεί τους Ευρωπαίους εταίρους. Τώρα, όμως, ο Τραμπ κρατάει τη συμφωνία στα χέρια του και πιέζει για γρήγορη δράση.

Είναι η συμφωνία η αρχή του τέλους για το πυρηνικό Ιράν;

Η εκκαθάριση των ναρκών στο Στενό του Ορμούζ είναι ένα σχετικά μικρό ζήτημα μπροστά στην ουσία του προβλήματος. Όπως προειδοποιεί ο Ρίτσαρντ Φοντέιν, κορυφαίος αναλυτής του Κέντρου για μια Νέα Αμερικανική Ασφάλεια, η συμφωνία είναι απλώς ένα ενδιάμεσο βήμα. Δεν αποτελεί ούτε καν την αρχή του τέλους. Τα πιο δύσκολα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Η συμφωνία παραλείπει ακριβώς τα σημεία που οδήγησαν στον πόλεμο, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, την υποστήριξη προς τους συμμάχους της στην περιοχή και το πυραυλικό οπλοστάσιο. Για τον Ελληνισμό, που αντιμετωπίζει την τουρκική επιθετικότητα και την παραβίαση της κυριαρχίας στην Κύπρο, η διπλωματία των μεγάλων δυνάμεων που παραβλέπει τις ρίζες της κρίσης είναι μια γνωρή και επικίνδυνη ιστορική πρακτική.

Η σύνοδος της G7 και τα συμπόσια της ματαιότητας

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιθυμούν απεγνωσμένα να αποκαταστήσουν τις σχέσεις τους με τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, γνωρίζοντας την αγάπη του Αμερικανού ομολόγου του για την πολυτέλεια, επέλεξε το θρυλικό Οτέλ Ρουαγιάλ στο Εβιάν-λε-Μπαιν. Προχώρησε ακόμη παραπέρα, προσκαλώντας τον σε δείπνο στο Παλάτι των Βερσαλλιών, εκεί όπου πριν από 250 χρόνια ο Βενιαμίν Φραγκλίνος επισκέφθηκε τον Λουδοβίκο ΙΣΤ για να ζητήσει τη γαλλική υποστήριξη για την Αμερικανική Επανάσταση. Όμως, τα συμπόσια της ματαιότητας δεν παράγουν ουσία. Η σημερινή σύνοδος στην ιστορική λουτρόπολη είναι μόνο ένα χλωμό ομοίωμα των συνόδων του παρελθόντος. Η σύνοδος φαίνεται να πραγματοποιείται πλέον αποκλειστικά από τη δύναμη της συνήθειας. Ακόμη και η επέκταση του καταλόγου των παρατηρητών με ηγέτες από την Ινδία, τη Βραζιλία, τις μοναρχίες του Κόλπου, την Κένυα και τη Νότια Κορέα δεν αλλάζει την ουσία. Ο Τραμπ έχει μια ωφελιμιστική προσέγγιση, θεωρώντας ότι τα μέλη της G7 μπορούν να είναι πολύ χρήσιμα μετά τη συμφωνία με το Ιράν.

Πώς επηρεάζει η συμφωνία Τραμπ-Ιράν την κυριαρχία στην Ανατολική Μεσόγειο;

Η συμφωνία Τραμπ-Ιράν εστιάζει στον Περσικό Κόλπο, αλλά οι επιπτώσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο είναι άμεσες. Όταν οι μεγάλες δυνάμεις υποχωρούν σε συμβιβασμούς με καθεστώτα που υποστηρίζουν την αναταραχή στην περιοχή, η Άγκυρα ενθαρρύνεται να συνεχίσει την παράνομη κατοχή στην Κύπρο. Η ιστορία μάς διδάσκει ότι η ασφάλεια του Ελληνισμού δεν εξαρτάται από τα συμπόσια των ισχυρών, αλλά από την αδιαπραγμάτευτη άμυνα της εθνικής μας κυριαρχίας.

Μπορεί η Ευρώπη να διατηρήσει ανεξάρτητη στρατιωτική παρουσία στον Κόλπο;

Η κοινή δήλωση Γερμανίας, Γαλλίας, Μεγάλης Βρετανίας και Ιταλίας μιλά για ανεξάρτητη αμυντική αποστολή. Ωστόσο, η ιστορία δείχνει ότι οι ευρωπαϊκές δυνάμεις συχνά εμπλέκονται στα γεωπολιτικά σχέδια της Ουάσιγκτον. Η αποστολή εκκαθάρισης ναρκοπεδίων στον Ορμούζ μπορεί να είναι η αρχή μιας ευρύτερης εμπλοκής που θα εξυπηρετεί πρωτίστως τα αμερικανικά συμφέροντα, περιορίζοντας την πραγματική ευρωπαϊκή αυτονομία.