Στενά της Μεσσήνης και γεωλογία: Η πρόκληση κατασκευής γέφυρας επί ενεργού ρήγματος

Στη σκιά του καταστροφικού σεισμού του 1908, που στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από 75.000 ανθρώπους, η περιοχή των Στενών της Μεσσήνης παραμένει ένας από τους πιο σεισμογενείς τόπους της Μεσογείου. Νέα επιστημονική μελέτη, δημοσιευμένη στο διεθνές περιοδικό Tectonophysics, αποκαλύπτει τη γεωλογική πολυπλοκότητα αυτής της ιστορικής περιοχής.

Η Μοίρα της Γης κάτω από τα Στενά

Η έρευνα, διεξαχθείσα από διεθνή ομάδα επιστημόνων του Εθνικού Ινστιτούτου Γεωφυσικής και Ηφαιστειολογίας (INGV) και του CNR, αναλύει περισσότερους από 2.400 σεισμούς που καταγράφηκαν μεταξύ 1990 και 2019. Τα συμπεράσματα επιβεβαιώνουν ότι ο φλοιός της γης κάτω από τα Στενά κάθε άλλο παρά σταθερός είναι.

Όπως εξηγεί ο Gianluca Valensise, διευθυντής ερευνών του INGV, «ο Πορθμός της Μεσσήνης δεν είναι μόνο ένα σύνορο μεταξύ δύο ιταλικών περιοχών, αλλά και το δυναμικό όριο μεταξύ δύο συνεχώς συγκρουόμενων χερσαίων πλακών».

Το Σημείο Συνάντησης των Πλακών

Ο Πορθμός βρίσκεται στη συμβολή της αφρικανικής πλάκας, η οποία ωθείται προς βορρά, και της ευρασιατικής πλάκας, που αντιστέκεται και ολισθαίνει πάνω της. Αυτή η γεωλογική πραγματικότητα δημιουργεί ένα ενεργό σύστημα ρηγμάτων που «αφηγείται μια ιστορία χιλιόχρονων κινήσεων».

Η Πρόκληση της Μηχανικής

Παρά τη σεισμική επικινδυνότητα, υπάρχουν διεθνώς παραδείγματα γεφυρών κατασκευασμένων σε παρόμοιες συνθήκες στην Καλιφόρνια, την Τουρκία και την Ιαπωνία. Σύμφωνα με την εταιρεία Stretto di Messina Spa, η γέφυρα έχει σχεδιαστεί για να αντέξει «με ασφαλές περιθώριο τον ισχυρότερο σεισμό που μπορεί να αναμένεται στην περιοχή».

Η περίοδος επαναφοράς ενός σεισμού παρόμοιου με αυτόν του 1908 έχει προσδιοριστεί σε 1500-2000 χρόνια, καθιστώντας το ένα «εξαιρετικά σπάνιο γεγονός».

Η Διαρκής Επιστημονική Παρακολούθηση

Όπως τονίζει ο Valensise, «η κατανόηση της γεωμετρίας και της συμπεριφοράς των ρηγμάτων κάτω από τα Στενά της Μεσσήνης δεν είναι απλώς μια ακαδημαϊκή άσκηση, είναι θεμελιώδους σημασίας για τη βελτίωση της εκτίμησης της σεισμικής επικινδυνότητας».

Η νέα μελέτη, αν και δεν ανατρέπει τις προηγούμενες γνώσεις, τις καθιστά «πιο στέρεες» χάρη στη σύγχρονη τεχνολογία παρακολούθησης του θαλάσσιου πυθμένα.

Το 1908 παραμένει πάντα στο παρασκήνιο, ως ζωντανή αναφορά που υπενθυμίζει στους μηχανικούς τη σοβαρότητα της πρόκλησης που αντιμετωπίζουν στην κατασκευή αυτού του φιλόδοξου έργου.