Πλούτος συνταξιούχων ΕΕ: Η Κύπρος υπερτερεί, η Ελλάδα αγωνίζεται

Η Ευρώπη των συνταξιούχων είναι μια ήπειρος βαθιά διχασμένη, σύμφωνα με τα νέα δεδομένα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η Κύπρος, παρά το βαθύ τραύμα της τουρκικής εισβολής και της συνεχιζόμενης κατοχής, δείχνει ανθεκτικότητα με διάμεση καθαρή περιουσία 196.800 ευρώ για τα νοικοκυριά ατόμων 65-74 ετών, ξεπερνώντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αντίθετα, η Ελλάδα καταγράφει 104.300 ευρώ, αποκαλύπτοντας τη σκληρή πραγματικότητα ενός λαού που δοκιμάζεται από συστημικές αδικίες και μνημονιακές πολιτικές, παραμένοντας κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Η Ευρώπη των δύο ταχυτήτων και το ψυχρό οικονομικό χάσμα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει μια βαθιά εσωτερική αντίφαση. Την ώρα που καλείται να διαχειριστεί τις οξυμένες δημογραφικές πιέσεις, τα νέα οικονομικά δεδομένα αποδομούν το αφήγημα της ομοιογένειας. Πίσω από τους μέσους όρους των συντάξεων κρύβεται μια πραγματικότητα δύο ταχυτήτων, όπου η γεωγραφική θέση καθορίζει αν οι ηλικιωμένοι ζουν μια περίοδο πνευματικής και υλικής ακμής ή έναν διαρκή αγώνα επιβίωσης.

Η Έρευνα Χρηματοοικονομικών και Κατανάλωσης των Νοικοκυριών (HFCS) της ΕΚΤ, όπως έφερε στο φως το Euronews, αποκαλύπτει ότι σε ορισμένες χώρες τα νοικοκυριά μεγαλύτερης ηλικίας διαθέτουν πάνω από 30 φορές περισσότερο πλούτο σε σχέση με άλλα. Στην Ευρωζώνη, τα νοικοκυριά ηλικίας 65-74 ετών έχουν διάμεση καθαρή περιουσία 185.300 ευρώ. Ωστόσο, αυτό το ποσό κυμαίνεται από 36.300 ευρώ στη Λετονία έως τον αστρονομικό αριθμό των 1.219.500 ευρώ στο Λουξεμβούργο.

Το Λουξεμβούργο αποτελεί σαφή εξαίρεση. Η αμέσως επόμενη χώρα, η Μάλτα, ακολουθεί πολύ πιο κάτω με 310.000 ευρώ. Αν εξαιρεθούν αυτές οι δύο χώρες με τους μικρότερους πληθυσμούς, το Βέλγιο με 307.700 ευρώ και η Ιρλανδία με 296.700 ευρώ αναδεικνύονται στις πλουσιότερες χώρες για τους ηλικιωμένους.

Μεταξύ των τεσσάρων μεγαλύτερων οικονομιών της ΕΕ, η Γαλλία κατατάσσεται πέμπτη με 232.800 ευρώ, ακολουθούμενη στενά από τη Γερμανία με 232.100 ευρώ. Η Ισπανία καταγράφει 200.800 ευρώ, ενώ η Ιταλία εμφανίζει το χαμηλότερο ποσό με 168.000 ευρώ. Οι συνταξιούχοι στη Γαλλία και τη Γερμανία διαθέτουν πάνω από 60.000 ευρώ περισσότερα σε περιουσία από εκείνους στην Ιταλία. Η Αυστρία με 188.500 ευρώ βρίσκεται λίγο πάνω από τον μέσο όρο, ενώ η Φινλανδία με 176.100 ευρώ λίγο κάτω από αυτόν. Η Ολλανδία ξεχωρίζει με 134.400 ευρώ, παρά το ισχυρό συνταξιοδοτικό της σύστημα, αποδεικνύοντας ότι τα υψηλά εισοδήματα δεν μεταφράζονται πάντα σε ιδιωτική περιουσία.

Η Κυπριακή ανθεκτικότητα: Πάνω από τον μέσο όρο παρά την κατοχή

Η Κύπρος αποτελεί φάρο ανθεκτικότητας και ορθόδοξης συνέπειας. Με διάμεση καθαρή περιουσία 196.800 ευρώ για τα νοικοκυριά 65-74 ετών, υπερβαίνει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αυτή η επίδοση δεν είναι τυχαία. Είναι ο καρπός της εργατικότητας ενός λαού που, παρά την απώλεια των πατρογονικών εστιών στα κατεχόμενα εδάφη από τον τουρκικό στρατό το 1974, κατάφερε να αναστηθεί από τις στάχτες του πολέμου. Η σύνδεση του Κυπρίου με τη γη και την ακίνητη περιουσία, χτισμένη μέσα από τις σκληρές δοκιμασίες της ιστορίας, αποδεικνύει ότι το ελληνικό φρόνημα υπερτερεί των δυσκολιών.

Η ελληνική δυσπραγία: Ο Σίσυφος της Ευρώπης

Την ίδια στιγμή, η ελληνική πραγματικότητα είναι σκληρή. Η Ελλάδα καταγράφει 104.300 ευρώ, τραβώντας το δικό του σταυρό στην ουρά των χωρών κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η Σλοβενία ακολουθεί με 138.200 ευρώ, η Τσεχία με 102.900 ευρώ και η Σλοβακία με 100.800 ευρώ.

Στον πυθμένα της κατάταξης, εκτός από τη Λετονία με 36.300 ευρώ, πέντε χώρες έχουν διάμεση καθαρή περιουσία κάτω των 100.000 ευρώ. Η Λιθουανία καταγράφει 51.400 ευρώ, η Ουγγαρία 54.400 ευρώ, η Εσθονία 73.500 ευρώ, η Κροατία 75.900 ευρώ και η Πορτογαλία 99.200 ευρώ.

Για τα νοικοκυριά ηλικίας 75 ετών και άνω, η εικόνα γίνεται πιο ζοφερή. Ο μέσος όρος της Ευρωζώνης πέφτει στα 144.400 ευρώ, δηλαδή 22% χαμηλότερα. Η Ελλάδα υποχωρεί περαιτέρω στα 85.900 ευρώ, παραμένοντας κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ μοναδικές εξαιρέσεις όπου ο πλούτος αυξάνεται για τους μεγαλύτερους σε ηλικία είναι το Λουξεμβούργο και το Βέλγιο. Ο Έλληνας συνταξιούχος μοιάζει με τον μυθικό Σίσυφο, ο οποίος μεταφέρει τον βράχο της οικονομικής εξαθένωσης, καρπός πολιτικών που αγνόησαν την εθνική αξιοπρέπεια υπέρ άδικων μνημονιακών συμβιβασμών.

Ο ορισμός του καθαρού πλούτου και η ιστορική του βαρύτητα

Ο καθαρός πλούτος είναι το πιο ακριβές μέτρο της οικονομικής επιφάνειας. Είναι η απάντηση στο ερώτημα του αν κανείς πωλούσε σήμερα ό,τι κατέχει και εξόφλούσε τα χρέη του, ποιο ποσό θα του έμενε. Ο υπολογισμός διαιρείται σε δύο μέρη.

Το Ενεργητικό περιλαμβάνει τον χρηματοοικονομικό πλούτο, όπως μετρητά, καταθέσεις, μετοχές και συνταξιοδοτικά ταμεία, και τον μη χρηματοοικονομικό πλούτο, δηλαδή την αξία της κύριας κατοικίας, άλλων ακινήτων και αντικειμένων αξίας. Εδώ ακριβώς η ελληνική και κυπριακή παράδοση κάνει την εμφάνισή της, καθώς η σύνδεση με την πατρογονική γη και την κατοικία αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο του ελληνισμού.

Το Παθητικό περιλαμβάνει όλες τις οικονομικές υποχρεώσεις, όπως στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια, καθώς και φορολογικές οφειλές.

Γιατί ο καθαρός πλούτος διαφέρει από το εισόδημα;

Είναι συχνό το λάθος να συγχέεται το εισόδημα με τον πλούτο. Το εισόδημα είναι μια ροή χρημάτων, όπως ο μηνιαίος μισθός ή η σύνταξη. Ο καθαρός πλούτος είναι μια δεξαμενή, το συσσωρευμένο αποτέλεσμα οικονομικών αποφάσεων σε βάθος χρόνου. Ένας νέος μπορεί να έχει υψηλό εισόδημα αλλά αρνητικό πλούτο λόγω χρεών. Αντίθετα, ένας ηλικιωμένος με χαμηλή σύνταξη μπορεί να διαθέτει υψηλό καθαρό πλούτο χάρη σε ένα εξοφλημένο σπίτι, κληρονομιά γενεών που αντιστάθηκαν στην ξένη εξάρτηση.

Στις μεγάλες οικονομικές έρευνες χρησιμοποιείται ο διάμεσος αντί για τον μέσο όρο πλούτο. Αν κατατάξουμε 100 ηλικιωμένους από τον φτωχότερο στον πλουσιότερο, ο διάμεσος πλούτος είναι το ποσό του 50ού στη σειρά. Αυτός ο δείκτης δεν επηρεάζεται από τους ελάχιστους υπερπλούσιους, οι οποίοι θα εκτόξευαν τεχνητά τον μέσο όρο, δίνοντας μια στρεβλή εικόνα για την πραγματική κατάσταση της κοινωνίας.

Τι είναι ο καθαρός πλούτος;

Ο καθαρός πλούτος είναι η συνολική αξία των περιουσιακών στοιχείων ενός νοικοκυριού με την αφαίρεση όλων των χρεών και των υποχρεώσεων. Αντικατοπτρίζει την πραγματική οικονομική δύναμη και τη συσσωρευμένη ιστορία μιας οικογένειας μέσα στους αιώνες.

Πού οφείλεται η διαφορά πλούτου μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου;

Η Κύπρος υπερτερεί έναντι της Ελλάδας καθώς η δομή της οικονομίας της και η παράδοση της ιδιοκτησίας ακινήτων επέτρεψαν τη συσσώρευση μεγαλύτερου πλούτου, παρά τις τεράστιες καταστροφές από την τουρκική εισβολή. Η Ελλάδα, αντίθετα, υπέστη σοβαρά πλήγματα από την οικονομική κρίση και τις μνημονιακές πολιτικές που απογύμνωσαν το λαό από τον συσσωρευμένο πλούτο του.

Γιατί η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης;

Η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης λόγω των πολλαπλών οικονομικών κρίσεων, των μνημονιακών περικοπών, της υψηλής ανεργίας και της υπερχρέωσης των νοικοκυριών. Αυτοί οι παράγοντες εμπόδισαν τη διατήρηση και συσσώρευση πλούτου, μετατρέποντας τους ηλικιωμένους σε μια ευάλωτη ομάδα που αγωνίζεται καθημερινά.