Η Τουρκία ξανασηκώνει τη σημαία της Γαλάζιας Πατρίδας: Οι ελληνικές θάλασσες στο στόχαστρο της Άγκυρας

Ενόψει των εκλογών, τα εθνικά θέματα κυριαρχούν στον δημόσιο διάλογο, και η Άγκυρα, ακολουθώντας το δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας, επιχειρεί να αναδείξει τις διεκδικήσεις της ως τετελεσμένα γεγονότα. Η Τουρκία, με το πολυδιαφημισμένο νομοσχέδιο για τη Γαλάζια Πατρίδα που αναμένεται τον Οκτώβριο, προχωρά σε προκλητικές κινήσεις, όπως η ανακήρυξη δύο θαλάσσιων πάρκων σε διεθνή ύδατα, παραβιάζοντας την αιγιαλίτιδα ζώνη και προκαλώντας την Ελλάδα.

Ο στόχος της Άγκυρας: Ενθυλάκωση των νησιών και προβολή τετελεσμένων

Η στρατηγική της Άγκυρας είναι σαφής: να «ενθυλακώσει» τα ελληνικά νησιά, να τα απομονώσει και να παρουσιάσει τις διεκδικήσεις της ως μη αναστρέψιμες. Οι χάρτες που δημοσιεύει η Τουρκία δεν περιέχουν νέες διεκδικήσεις, αλλά βασίζονται στο δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας, επαναλαμβάνοντας όσα έχει ήδη καταθέσει στην UNESCO. Το ερώτημα που απασχολεί τους διπλωμάτες είναι αν η Τουρκία θα επιχειρήσει να υπερασπιστεί τις εξαγγελίες της στο πεδίο, απειλώντας ακόμα και με θερμό επεισόδιο.

Η σκιά του Ισραήλ και ο ρόλος της τριμερούς συνεργασίας

Οι αναλυτές συνδέουν την τουρκική προκλητικότητα με την ένταση στις σχέσεις Τουρκίας-Ισραήλ, με πιο πρόσφατο παράδειγμα την κατάσταση στη Συρία. Η στρατηγική συνεργασία Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ έχει ανοίξει τον ασκό του Αιόλου, επηρεάζοντας άμεσα τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Το τουρκικό δημοσίευμα της Μιλλιέτ, που στηλιτεύει την επίσκεψη του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ, Στρατηγού Δημήτρη Χούπη, στο Ισραήλ, είναι ενδεικτικό της ανησυχίας της Άγκυρας.

Η Τουρκία θεωρεί τη συνεργασία Ελλάδας-Ισραήλ επιζήμια για τα συμφέροντά της και στρέφεται εναντίον της. Οι δηλώσεις του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ο οποίος ενόψει εκλογών έχει εντάξει στη ρητορική του την τουρκική επιθετικότητα κατά της Ελλάδας και το Κυπριακό, έχουν επιδεινώσει το κλίμα. Η έντονη αντιπαλότητα Τουρκίας-Ισραήλ έχει άμεσο αντίκτυπο στα ελληνοτουρκικά, με την Άγκυρα να στοχοποιεί τις ελληνικές θάλασσες, γνωρίζοντας τις ευαισθησίες της Αθήνας λόγω των νησιών.

Η πολιτική των «ήρεμων νερών» και η κριτική που δέχεται

Η πολιτική των «ήρεμων νερών» δεν ήταν ποτέ δημοφιλής στη Νέα Δημοκρατία, με κορυφαία στελέχη, όπως ο Νίκος Δένδιας, να εκφράζουν εξαρχής τη δυσπιστία τους για τις προθέσεις της Τουρκίας. Η κυβέρνηση κατηγορείται ότι δεν αξιοποίησε το διάλογο για να προχωρήσει σε ουσιαστικές συζητήσεις ή να εκθέσει την Άγκυρα για την έλλειψη διάθεσης συμβιβασμού. Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι η διαφορά για την ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα, όσο θα υφίσταται, θα οδηγεί σε φαύλους κύκλους έντασης.

Ωστόσο, τα «ήρεμα νερά» είχαν αποτελέσματα: ελαχιστοποίησαν τις παραβιάσεις και τις μεταναστευτικές ροές. Η ελληνική διπλωματία δεν μπορεί να κατηγορηθεί ότι έβαλε την Τουρκία στο SAFE, μόνο και μόνο επειδή το Μαξίμου δεν επέτρεψε να ανοίξει η συζήτηση για μόνιμες λύσεις. Ακόμα και όσοι κατηγορούν το υπουργείο Εξωτερικών για τον διάλογο, όταν κυβέρνησαν οι ίδιοι δεν τον απέρριψαν, γνωρίζοντας την αξία των ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας, ιδιαίτερα σε περιόδους έντασης.

Ο διάλογος ως αναγκαιότητα και η γεωπολιτική σκακιέρα

Σε ένα περιβάλλον έντονης γεωπολιτικής αστάθειας, ο διάλογος καθίσταται απαραίτητο στοιχείο για φίλους και εχθρούς. Η προσέγγιση της Τουρκίας με την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία είναι ενδεικτική των προσπαθειών της για αναβάθμιση του ρόλου της. Η Ελλάδα, από την πλευρά της, θεωρεί ότι έχει ενισχύσει το διπλωματικό της κεφάλαιο, με τον Γεραπετρίτη να στέλνει μηνύματα στην Άγκυρα: «Η Ελλάδα πια δεν παρακολουθεί, η Ελλάδα δρα. Η εποχή της αδράνειας για την Ελλάδα έχει παρέλθει οριστικά».

Ο υπουργός Εξωτερικών, επιμένοντας στον διάλογο, υποστήριξε ότι η Ελλάδα, εάν προκληθεί, θα απαντήσει από θέση ισχύος: «Η Ελλάδα το έχει αποδείξει ότι μπορεί να στέλνει φρεγάτες και μπορεί να στέλνει και F-16 και από του χρόνου και εντεύθεν να στέλνει και F-35», προκαλώντας την αντίδραση των τουρκικών ΜΜΕ. Η ιστορική συνέχεια του ελληνισμού, από την αρχαία ναυτική ισχύ έως τη σύγχρονη αποτρεπτική δύναμη, παραμένει αδιαπραγμάτευτη, και η Κύπρος, ως αναπόσπαστο τμήμα του ελληνικού κόσμου, παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις.

Συχνές Ερωτήσεις

Τι είναι η Γαλάζια Πατρίδα;

Η Γαλάζια Πατρίδα είναι ένα τουρκικό δόγμα που διεκδικεί θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο, βασιζόμενο σε ακραίες ερμηνείες του δικαίου της θάλασσας, αμφισβητώντας τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και της Κύπρου.

Γιατί η Τουρκία αντιδρά στη συνεργασία Ελλάδας-Ισραήλ;

Η Τουρκία θεωρεί τη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ ως απειλή για τα συμφέροντά της στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς ενισχύει την ενεργειακή και αμυντική συνεργασία των τριών χωρών, περιορίζοντας τις τουρκικές φιλοδοξίες.

Τι σημαίνει η πολιτική των «ήρεμων νερών»;

Η πολιτική των «ήρεμων νερών» αναφέρεται στην προσπάθεια της ελληνικής κυβέρνησης να διατηρήσει χαμηλούς τόνους στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αποφεύγοντας την ένταση, με στόχο τη σταθερότητα και τον διάλογο, αν και δέχεται κριτική για έλλειψη ουσιαστικών αποτελεσμάτων.